Koncert organowy i Konferencja

Zapraszamy na koncert organowy w naszym franciszkańskim kościele 25 maja 2026 r. o godz. 19.30, będący częścią Międzynarodowej Konferencji Naukowej: „Dwieście lat judaizmu postępowego na ziemiach polskich” (zaproszenie poniżej programu koncertu).

Śląska muzyka synagogalna ku czci rabina Leo Baecka. Na organach zagra dr Jakub Stefek (Szczecin), który pełni również funkcję głównego organisty w synagodze przy ulicy Pestalozzistrasse w Berlinie.

„Muzyka synagog śląskich – ku czci rabina Leo Baecka”

Album „Muzyka synagog śląskich” jest hołdem dla kulturowego i duchowego dziedzictwa rabina Leo Baecka, którego życie i działalność są nierozerwalnie związane z historią niemieckiego i śląskiego judaizmu. Projekt ten celebruje muzykę synagogalną, którą rabin Baeck mógł słyszeć podczas liturgii, i ukazuje piękno oraz różnorodność tradycji muzycznej Śląska. Wybrane utwory pochodzą od wybitnych kantorów i kompozytorów muzyki żydowskiej XIX wieku, których twórczość odzwierciedla zarówno lokalne, jak i uniwersalne wartości judaizmu.

Leo Baeck (1873–1956) był jednym z najwybitniejszych przywódców duchowych narodu żydowskiego w XX wieku. Urodzony w Lissie (Leszno), stał się centralną postacią w walce o zachowanie tożsamości i kultury żydowskiej podczas prześladowań ze strony III Rzeszy. Jako rabin w Nowej Synagodze w Opolu od momentu jej otwarcia w 1897 roku na stałe zapisał się w historii żydowskiej społeczności Śląska. Później kontynuował swoją działalność we Wrocławiu, gdzie pełnił funkcję przywódcy duchowego i intelektualnego.

Nagranie zostanie zrealizowane na organach firmy Schlag & Söhne ze Świdnicy, posiadających około 20 rejestrów. Taki instrument znajdował się w Nowej Synagodze w Opolu, gdzie Leo Baeck pełnił funkcję rabina od momentu jej otwarcia. Organy firmy Schlag & Söhne, znane z ciepłego brzmienia i wszechstronnych możliwości dźwiękowych, doskonale oddadzą charakter i bogactwo muzyki synagogalnej XIX wieku.

Wybrane utwory i kompozytorzy:

1. Salomon Sulzer
   • Jako prekursor nowoczesnej muzyki synagogalnej Sulzer wywarł nieoceniony wpływ na sztukę kantorów. Utwory takie jak „Schir Zion” inspirują do dziś artystów liturgicznych. Sulzer włączył elementy europejskiej klasyki do liturgii i położył podwaliny pod nowoczesną muzykę synagogalną.
2. Louis Lewandowski
   • Jeden z najwybitniejszych kompozytorów muzyki synagogalnej. Jego utwory, takie jak „Kol Nidre” lub „Hallelujah”, są ikonami tradycji i łączą europejski romantyzm z modlitwami judaizmu. Lewandowski przyczynił się do ujednolicenia muzyki liturgicznej i stworzył melodie, które są głęboko zakorzenione w tradycji żydowskiej.
3. Moritz Deutsch (Wrocław)
   • Autor monumentalnych dzieł, takich jak „Breslauer Synagogengesänge” i „Vorbeterschule”. Deutsch połączył swoje klasyczne wykształcenie muzyczne z tradycją synagogalną i stworzył dzieła o wzniosłym pięknie i duchowej głębi. Jako kantor we Wrocławiu był jednym z głównych zwolenników modernizacji żydowskiej muzyki sakralnej.
4. Eduard Hamburger (Liegnitz, 1879)
   • Dzieła kantorskie Hamburgra wyróżniają się subtelną emocjonalnością i imponująco oddają liturgiczny charakter synagogi w Liegnitz. Jego kompozycje urzekają harmonijną głębią i zrozumieniem tradycji modlitw aszkenazyjskich.
5. Moritz Tintiner (Bunzlau, 1889)
   • Kompozycje Tintinera to harmonijne pieśni synagogalne, które odzwierciedlają lokalny charakter muzyki Wydania nutowe z 1889 roku pokazują bogactwo melodii i subtelne połączenie stylu europejskiego z tradycją żydowską.
6. L. Ehrlich (Opole, 1892)
   • Muzyka Ehrlicha z Opola wykazuje mistrzowską grę melodiami i głębokie zakorzenienie w Utwory te reprezentują śląską szkołę muzyki synagogalnej końca XIX wieku  

 

Zaproszenie na Międzynarodową Konferencję Naukową

„Dwieście lat judaizmu postępowego na ziemiach polskich”

Szanowni Państwo,

Mamy zaszczyt zaprosić do udziału w wyjątkowym wydarzeniu naukowym, które odbędzie się w dniach 25 i 26 maja 2026 roku w Sali Senatu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Collegium Minus, ul. Wieniawskiego 1).

Konferencja pt. „Dwieście lat judaizmu postępowego na ziemiach polskich” zostaje zorganizowana dla upamiętnienia 70. rocznicy śmierci rabina Leo Baecka. Jest to niepowtarzalna okazja, aby wspólnie z wybitnymi badaczami z Polski i zagranicy zgłębić bogate dziedzictwo myśli progresywnej, która od dwóch stuleci kształtuje tożsamość żydowską w naszym regionie.

Dlaczego rok 2026 jest wyjątkowy?

Nadchodzący rok łączy w sobie kilka kluczowych jubileuszy, które stanowią oś tematyczną naszego spotkania:

• 200. rocznica powstania Warszawskiego Seminarium Rabinicznego (1826–1861): Instytucji kluczowej dla akulturacji i nowoczesnej edukacji religijnej w Polsce.
• 100. rocznica powstania Światowego Związku Judaizmu Postępowego (1926): Globalnej organizacji, która od dekad wspiera odnowę życia żydowskiego.
• 90. rocznica Kongresu Synagog Progresywnych (1936): Momentu konsolidacji ruchu w II Rzeczypospolitej.
• 70. rocznica śmierci rabina Leo Baecka (1956): Wybitnego myśliciela, którego dzieło „Istota judaizmu” do dziś stanowi fundament nowoczesnej filozofii żydowskiej. Postać ta łączy historię z teraźniejszością, będąc symbolem dialogu i niezłomności.

Co w programie?

Podczas dwudniowych obrad w Poznaniu wystąpią prelegenci z prestiżowych ośrodków naukowych, m.in. z Poczdamu, Edynburga, Tel Awiwu, Krakowa, Wrocławia, Szczecina i Warszawy. Program obejmuje pięć sesji tematycznych, w tym:

1. Dziedzictwo Leo Baecka: Analiza jego myśli etycznej i biografii (w tym „epizodu opolskiego”).
2. Historia i Centra Judaizmu Postępowego: Od Warszawy i Poznania po Kraków i Szczecin.
3. Kultura i Edukacja: Wpływ „Izraelitów” na polskie społeczeństwo oraz rola Warszawskiej Szkoły Rabinicznej.
4. Muzyka Synagogalna: Wykład i prezentacja dotycząca tradycji muzycznej Wielkiej Synagogi w Warszawie.
5. Perspektywa Współczesna: Miejsce judaizmu postępowego w dzisiejszej Polsce oraz dialog międzyreligijny.

Wydarzenie Towarzyszące

Zwieńczeniem pierwszego dnia konferencji będzie koncert organowy, który odbędzie się 25 maja o godzinie 19.30 w kościele św. Antoniego Padewskiego w Poznaniu (ul. Franciszkańska 2). Dr Jakub Stefek wykona utwory śląskiej muzyki synagogalnej, oddając hołd pamięci rabina Leo Baecka.

Serdecznie zapraszamy naukowców, studentów oraz wszystkich zainteresowanych historią i kulturą do wspólnej refleksji nad tą żywą tradycją.